Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
W roku szkolnym 2024/2025 do polskich placówek oświatowych uczęszczało 6,6 mln dzieci, młodzieży i dorosłych – wynika z najnowszego, wstępnego raportu Głównego Urzędu Statystycznego. To o 38,3 tys. mniej niż rok wcześniej, co oznacza spadek o 0,1%. Zmniejszyła się także liczba nauczycieli.
Czytaj więcej
Nowelizacja Prawa oświatowego i kilku innych ustaw szykuje szkoły na przełom – uczniowie mają uczyć się inaczej, a nauczyciele zyskają nowe narzędz...
Przedszkola: mniej dzieci, większe różnice terytorialne
Liczba dzieci w placówkach wychowania przedszkolnego spadła o niemal 4% i wyniosła 1,45 mln. Choć ogólnie coraz więcej dzieci w wieku 3–6 lat chodzi do przedszkola, to widać duże różnice między miastem a wsią – w miastach placówki przedszkolne są przepełnione (uczęszczają do nich także dzieci młodsze i starsze), natomiast na wsi tylko około trzech czwartych dzieci w tym wieku korzysta z wychowania przedszkolnego – w miastach liczba dzieci uczęszczających do przedszkoli wyniosła 115,8% liczby dzieci w wieku 3-6 lat (nadmiar wynikł z uczestnictwa dzieci młodszych i starszych), a na wsi zaledwie 74%.
Szkoły podstawowe: wzrost liczby uczniów
W przeciwieństwie do przedszkoli, szkoły podstawowe odnotowały wzrost liczby uczniów – do 3,21 mln, co oznacza wzrost o ponad 200 tys. w stosunku do poprzedniego roku. Większość z nich (64,5%) uczyła się w miastach. Średnia liczba uczniów w oddziale wynosiła 18, ale na wsi klasy były mniejsze (15 uczniów), a w miastach liczniejsze (21).
Szkoły ponadpodstawowe: odpływ uczniów
Z kolei szkoły ponadpodstawowe dla młodzieży, mimo że wciąż uczęszcza do nich blisko 1,7 mln uczniów, zanotowały spadek o 6,5%. Najwięcej uczniów kształciło się w liceach ogólnokształcących (44,7%) oraz technikach (40,5%). Dziewczęta dominowały w liceach (61,6% uczniów), chłopcy – w technikach i szkołach branżowych.
Czytaj więcej
Odpowiedzią MEN na pogarszającą się sytuację jest także propozycja ułatwienia łączenia klas w najmłodszych rocznikach. Zmiany mają umożliwić łączen...
Szkoły policealne i dla dorosłych: stabilizacja i wzrost
Szkoły policealne przyjęły nieco więcej uczniów niż przed rokiem (245,9 tys.), mimo że liczba placówek zmalała. Aż 70% uczących się tam to kobiety. Dynamicznie rozwija się także segment edukacji dorosłych – 103,7 tys. uczniów (wzrost o 4,4%), z czego aż 99,2% uczyło się w liceach ogólnokształcących.
Nauczyciele: spadek zatrudnienia
Spadła liczba nauczycieli – w przeliczeniu na pełne etaty pracowało ich 511 tys., czyli o 2,7% mniej niż rok wcześniej. Najwięcej pedagogów zatrudnionych było w szkołach podstawowych (ponad połowa ogółu), a kobiety stanowiły aż 82% całej kadry. Najwięcej mężczyzn uczyło w szkołach artystycznych i branżowych.
Wnioski
Wstępne dane Głównego Urzędu Statystycznego za rok szkolny 2024/2025 odzwierciedlają szereg złożonych i przeciwnych sobie zjawisk zachodzących w polskim systemie edukacji. Z jednej strony obserwujemy spadek ogólnej liczby uczniów, szczególnie w placówkach wychowania przedszkolnego oraz w szkołach ponadpodstawowych. Zjawisko to jest bezpośrednim skutkiem uwarunkowań demograficznych – malejącej liczby urodzeń oraz procesu starzenia się społeczeństwa.
Z drugiej strony, w szkołach podstawowych zanotowano wyraźny wzrost liczby uczniów. Może to być efektem przejściowej kumulacji roczników lub odroczonych obowiązków szkolnych, jednak może też sygnalizować konieczność planowania przyszłych reform organizacyjnych i infrastrukturalnych, szczególnie w kontekście zróżnicowanego zagęszczenia uczniów w klasach miejskich i wiejskich.
Czytaj więcej
Wcześniejsze kończenie lekcji w szkole nie tworzy wspólnoty uczniów. Ale mniej godzin w planie to z pewnością sposób na załatanie braków kadrowych.
Niezmiennie aktualne pozostają wyzwania związane z dostępnością edukacji w mniejszych ośrodkach. Różnice między miastem a wsią w dostępie do wychowania przedszkolnego są nadal bardzo duże, co wpływa na nierówności edukacyjne widoczne już na progu obowiązku szkolnego.
Niepokój może budzić również spadek liczby nauczycieli przy jednoczesnym utrzymaniu lub wzroście liczby uczniów w niektórych segmentach. To zjawisko może mieć wpływ na jakość kształcenia i obciążenie pracą nauczycieli. Coraz wyraźniej rysuje się też strukturalna feminizacja zawodu nauczyciela oraz jego starzenie się, co w przyszłości może pogłębić problemy kadrowe w oświacie.
Równocześnie rosnące zainteresowanie edukacją osób dorosłych, zwłaszcza w liceach ogólnokształcących, wskazuje na większą potrzebę kształcenia ustawicznego i podnoszenia kwalifikacji wśród dorosłych Polaków. To trend zgodny z kierunkami europejskiej polityki edukacyjnej, ale wymagający wsparcia systemowego i lepszej oferty dydaktycznej.
