Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA.
Od września 2026 roku uczniowie klas IV szkół podstawowych rozpoczną naukę języka polskiego według nowej podstawy programowej. Zaprezentowany przez Instytut Badań Edukacyjnych 29 lipca podczas webinaru #OdPodstaw projekt to kluczowy element reformy MEN „Reforma26. Kompas Jutra”. W centrum zmian znalazła się skrócona i unowocześniona lista lektur, większy nacisk na praktyczne umiejętności komunikacyjne oraz rozwój kompetencji medialnych. Gotowy dokument trafi do Ministerstwa Edukacji już we wrześniu.
Czytaj więcej
Nowelizacja Prawa oświatowego i kilku innych ustaw szykuje szkoły na przełom – uczniowie mają uczyć się inaczej, a nauczyciele zyskają nowe narzędz...
Już za rok uczniów czeka duża zmiana – od września 2026 roku w życie wejdzie nowa podstawa programowa języka polskiego dla klas IV–VIII szkoły podstawowej. Ministerstwo Edukacji Narodowej, po konsultacjach z nauczycielami, zapowiada istotne odchudzenie listy obowiązkowych lektur i większą swobodę w ich doborze.
Decyzja to efekt szerokich konsultacji prowadzonych przez Instytut Badań Edukacyjnych. W internetowej ankiecie wzięło udział 24 tys. nauczycieli, rodziców i ekspertów. Ponad 60 proc. polonistów oceniło dotychczasową podstawę jako przeładowaną i niedostosowaną do realnych możliwości uczniów.
Reforma edukacji Barbary Nowackiej. Mniej teorii, więcej praktyki i autonomii
Nowy dokument ma opierać się na sześciu filarach – od ciągłości kształcenia po wzmocnienie sprawczości i podmiotowości uczniów. Najważniejsze zmiany to ograniczenie teoretycznych pojęć, więcej miejsca na rozwijanie praktycznych umiejętności czytania, pisania, mówienia i słuchania oraz rozszerzenie edukacji medialnej.
„Edukacja polonistyczna ma przygotowywać do aktywnego uczestnictwa w kulturze, a nie być wyłącznie ćwiczeniem w zapamiętywaniu definicji” – podkreślają autorzy projektu.
Lektury: klasyka w nowej odsłonie
Lista lektur zostaje wyraźnie skrócona. W klasach IV–VI uczniowie co roku przeczytają co najmniej cztery dłuższe utwory – część z nich wybiorą sami, przy wsparciu nauczyciela. Obowiązkowo pojawią się jedynie wybrane mity greckie, fragmenty Biblii, baśnie i legendy ważne dla kultury polskiej i światowej.
Czytaj więcej
Minister Edukacji Narodowej Barbara Nowacka zapowiedziała przebieg planowanej przez resort reformy edukacji. Poza zmianami w przedmiotach takich ja...
W klasach VII–VIII utrzymano kanon kluczowych tekstów – m.in. Kochanowskiego, Mickiewicza, Słowackiego, „Kamienie na szaniec” Kamińskiego czy nowelę Prusa lub Sienkiewicza – ale pozostałe utwory będą wybierane elastycznie. Zyska na tym literatura współczesna, książki dla młodzieży czy gatunki popularne takie jak fantasy, kryminał czy science fiction.
Większa rola edukacji medialnej
Nowością w podstawie programowej jest rozbudowany moduł edukacji medialnej. Uczniowie mają nie tylko analizować teksty literackie, ale także treści medialne – od publicystyki po przekazy w internecie – ucząc się krytycznego odbioru, rozpoznawania manipulacji i odpowiedzialnego korzystania z technologii cyfrowych.
Od września 2026 – krok po kroku
Projekt zmian przygotowany przez IBE trafi do MEN we wrześniu tego roku, a pełna wersja podstawy programowej zostanie opublikowana po wysłuchaniach publicznych. Nowe przepisy wejdą w życie od 1 września 2026 roku w klasach IV szkoły podstawowej.
MEN dementuje doniesienia dotyczące „Reformy 26. Kompas Jutra” i listy lektur
Ministerstwo Edukacji Narodowej stanowczo dementuje nieprawdziwe informacje dotyczące prac nad podstawami programowymi w ramach tzw. „Reformy 26. Kompas Jutra”. Resort podkreśla, że nie prowadzi obecnie prac nad zmianami podstaw programowych – oczekuje na propozycje opracowane przez ekspertów zatrudnionych w sposób transparentny przez Instytut Badań Edukacyjnych (IBE PIB).
Czytaj więcej
Ruszają prace nad reformą edukacji, która ma wejść w życie w szkołach podstawowych w 2026 r. W piątek rozpoczęły się konsultacje jej pierwszego eta...
Nie jest prawdą, jakoby w propozycjach ekspertów pojawiały się postulaty likwidacji obowiązkowości lektur szkolnych lub całkowitego zniesienia listy lektur – w tym kanonu literatury polskiej w klasach IV–VI i VII–VIII. Już na obecnym etapie prac eksperci IBE PIB wskazują na konieczność utrzymania pozycji obowiązkowych, w tym fragmentów Biblii, wybranych mitów greckich oraz co najmniej czterech dłuższych książek do przeczytania w każdej klasie na etapie IV–VI szkoły podstawowej. Wśród obowiązkowych lektur pozostają także dzieła klasyków literatury polskiej.
Zgodnie z wstępnymi propozycjami, nauczyciele w klasach IV–VI mieliby otrzymać większą autonomię w doborze lektur, wybierając je z szerokiej listy utworów literatury polskiej i światowej – co od dawna postulowało środowisko nauczycielskie.
Gotowe propozycje podstaw programowych zostaną poddane recenzjom naukowców i praktyków, a następnie przesłane do MEN. Resort planuje rozpoczęcie konsultacji publicznych na przełomie września i października.
