Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA.
Wrzesień to dla szkół czas organizowania pracy na kolejny rok, a dla uczniów – kompletowania wyprawki. Jednym z jej najważniejszych elementów pozostają podręczniki. W przypadku szkół podstawowych rodzice nie muszą jednak kupować książek do obowiązkowych zajęć. Zapewnia je szkoła w ramach rządowej dotacji.
W roku szkolnym 2026/2027 system będzie wyglądał nieco inaczej niż mogłoby się wydawać. Nowe komplety podręczników trafią przede wszystkim do trzech roczników: klas I, IV i VII. Nie oznacza to jednak, że pozostali uczniowie zostaną bez książek. Klasy II, III, V, VI i VIII będą korzystać z kompletów zakupionych w poprzednich latach.
Dlaczego właśnie klasy I, IV i VII?
Za takim podziałem stoją dwa mechanizmy.
Klasy I i IV rozpoczynają naukę w nowym etapie edukacyjnym i od roku szkolnego 2026/2027 obowiązuje w nich nowa podstawa programowa. Wydawcy musieli więc przygotować podręczniki odpowiadające nowym wymaganiom. To właśnie dlatego pierwszoklasiści i czwartoklasiści otrzymają nowe materiały.
Czytaj więcej
Dzięki podpisanej ustawie znikają w praktyce dotychczasowe ograniczenia finansowe, a placówki zyskają stabilne podstawy do planowania zakupów eduka...
W przypadku klasy VII sytuacja jest inna. Tutaj nie chodzi o zmianę podstawy programowej. Nowe podręczniki wynikają z zasady, zgodnie z którą zakupione z dotacji książki mają służyć kolejnym rocznikom przez co najmniej trzy lata. Uczniowie, którzy we wrześniu rozpoczną klasę VII, otrzymają więc nowy komplet, ponieważ kończy się okres wykorzystywania podręczników zakupionych wcześniej.
To oznacza, że tegoroczna wymiana podręczników jest w dużej mierze zaplanowana z wyprzedzeniem. Nie jest tak, że szkoły co roku kupują książki dla wszystkich uczniów. Książki są przekazywane kolejnym rocznikom, dzięki czemu jeden komplet może służyć uczniom przez kilka lat.
A co z klasami II, III, V, VI i VIII?
Uczniowie tych klas również otrzymają podręczniki bezpłatnie. Będą to jednak przede wszystkim książki zakupione w poprzednich latach i znajdujące się już w szkolnych zasobach.
Szkoła może oczywiście uzupełnić braki. Dodatkowe środki mogą być potrzebne na przykład wtedy, gdy w kolejnym roku szkolnym zwiększy się liczba uczniów, powstaną nowe oddziały albo część używanych podręczników będzie niekompletna lub zniszczona. Dotacja uwzględnia również sytuacje związane z potrzebami uczniów posiadających odpowiednie orzeczenia.
Dzięki temu zasada jest stosunkowo prosta: uczeń szkoły podstawowej nie musi co roku dostawać nowego podręcznika, ale powinien mieć zapewniony bezpłatny dostęp do potrzebnych materiałów.
Bezpłatne są także ćwiczenia
Podręczniki to nie jedyny element finansowany z dotacji. W roku szkolnym 2026/2027 szkoły otrzymują również środki na materiały ćwiczeniowe dla uczniów wszystkich klas I–VIII. Łącznie na program dotacji podręcznikowej w 2026 roku przeznaczono 593 mln zł.
Trzeba przy tym pamiętać, że bezpłatne materiały dotyczą obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Nie oznacza to, że szkoła musi zapewnić uczniowi każdą dodatkową książkę czy publikację, którą można znaleźć na rynku.
Poza systemem dotacji pozostają między innymi dodatkowe zbiory zadań, repetytoria, arkusze egzaminacyjne, słowniki czy atlasy. Osobną kwestią są również podręczniki do religii.
Papierowy podręcznik ma dziś cyfrowe odzwierciedlenie
Wydawcy edukacyjni przygotowują do papierowych podręczników ich cyfrowe odzwierciedlenia, z których mogą korzystać zarówno uczniowie, jak i nauczyciele. Dzięki temu książka, którą uczeń dostaje w szkole, ma również swoją wersję dostępną na urządzeniu cyfrowym.
Dostęp do e-podręcznika jest organizowany przez szkołę. Dyrektor otrzymuje specjalne kody przeznaczone dla uczniów, które umożliwiają im korzystanie z cyfrowej wersji podręcznika. W praktyce oznacza to, że uczeń może mieć ten sam materiał zarówno w tornistrze, jak i na ekranie komputera czy tabletu.
To szczególnie ważne, ponieważ cyfrowa wersja podręcznika nie jest już ciekawostką czy dodatkiem do papierowej książki. Dla wielu uczniów jest po prostu kolejnym sposobem korzystania z tych samych treści.
Czytaj więcej
Rząd chce zobowiązać wydawców do zamieszczania w internecie cyfrowych odpowiedników podręczników. E-książki mogą odciążyć uczniowskie plecaki, ale...
Wydawcy przygotowują znacznie więcej niż sam podręcznik
Zmienia się również oferta wydawców edukacyjnych. Papierowa książka jest dziś zazwyczaj częścią znacznie większego zestawu materiałów.
Nauczyciele otrzymują dostęp do dodatkowych zasobów, które pomagają przygotować i prowadzić lekcje. Mogą to być m.in. scenariusze, prezentacje, materiały do pracy z klasą, dodatkowe ćwiczenia, zadania sprawdzające wiedzę czy materiały pozwalające różnicować poziom pracy uczniów.
Z kolei uczniowie mogą korzystać z dodatkowych ćwiczeń, materiałów powtórzeniowych, zadań utrwalających czy zasobów cyfrowych.
W efekcie podręcznik staje się dziś częścią większego pakietu edukacyjnego. Jedna publikacja może prowadzić ucznia do kolejnych materiałów, a nauczycielowi dawać znacznie więcej możliwości pracy niż sam tekst książki.
Czy trzeba kupować podręczniki dziecku?
W przypadku materiałów objętych dotacją odpowiedź jest prosta: nie. Rodzice uczniów publicznych szkół podstawowych nie muszą kupować podręczników i materiałów ćwiczeniowych finansowanych z dotacji. Zakupem zajmuje się szkoła.
Co ważne, rodzice nie muszą również składać wniosków o przyznanie bezpłatnych podręczników ani dokumentować dochodów. To szkoła i jej organ prowadzący odpowiadają za organizację całego procesu.
Dlatego przed rozpoczęciem roku warto przede wszystkim sprawdzić komunikaty własnej szkoły. To ona poinformuje uczniów, jakie podręczniki będą wykorzystywane w danej klasie i kiedy zostaną wydane.
Książka zostaje własnością szkoły
Bezpłatny podręcznik nie oznacza jednak, że uczeń dostaje książkę na własność. Publikacje finansowane z dotacji są zazwyczaj przekazywane uczniom do użytkowania, a po zakończeniu roku szkolnego powinny wrócić do szkoły, aby mogły służyć kolejnym rocznikom.
To właśnie dlatego podręczniki powinny być traktowane inaczej niż zeszyty ćwiczeń. Nie należy w nich pisać, wyrywać stron ani trwale zaznaczać treści. Jeśli książka zostanie zniszczona, zgubiona lub nie zostanie zwrócona, szkoła może domagać się od rodziców zwrotu kosztu jej zakupu.
Czytaj więcej
Od 1 września w szkołach podstawowych zacznie obowiązywać ustawowy zakaz korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń pozwalających na...
