Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Sejm uchwalił ustawę o wychowaniu patriotycznym, która wprowadza do systemu oświaty nowe formy edukacji obywatelskiej i historycznej. Szkoły podstawowe i ponadpodstawowe będą miały obowiązek organizowania wyjść lub wycieczek do miejsc związanych z historią Polski, tradycjami wolnościowymi, dziedzictwem narodowym, wojskiem lub gospodarką. Ustawa przewiduje także utworzenie Programu Kościuszkowskiego oraz klubów inżynierskich w szkołach ponadpodstawowych.
Za przyjęciem ustawy wraz z poprawkami zagłosowało 223 posłów, przeciw było 197, a siedmiu wstrzymało się od głosu. Dokument trafi teraz do Senatu.
Wycieczka jako element edukacji obywatelskiej
Jedną z najważniejszych zmian przewidzianych w ustawie jest wprowadzenie nowej formy edukacji historycznej i obywatelskiej. Szkoły podstawowe i ponadpodstawowe będą zobowiązane do organizowania wyjść lub wycieczek, których celem będzie poznawanie miejsc związanych z historią i tradycją państwa.
Czytaj więcej
W szkolnych programach nie brakuje treści kształtujących tożsamość narodową. Ale patriotyzm nie jest dla uczniów najważniejszą sprawą, choć gdyby t...
Uczniowie będą mogli odwiedzać między innymi lokalne miejsca pamięci, miejsca związane z polskimi tradycjami wolnościowymi oraz obiekty stanowiące część materialnego i niematerialnego dziedzictwa narodowego. Na liście znajdą się także jednostki wojskowe i przedsiębiorstwa.
Zgodnie z poprawką przyjętą przez Sejm takie wyjście lub wycieczka będzie musiało odbyć się przynajmniej raz w całym cyklu kształcenia ucznia. Szczegółowe zasady organizacji wyjazdów ma określić w rozporządzeniu minister edukacji. Przygotowana zostanie również lista miejsc, które uczniowie będą mogli odwiedzać. W przypadku jednostek wojskowych minister edukacji ma konsultować ją z ministrem obrony narodowej, a w przypadku przedsiębiorstw – z ministrem właściwym do spraw gospodarki.
Ustawa przewiduje również stworzenie programu dofinansowania takich wyjść i wycieczek. Rząd ma określić w rozporządzeniu zasady przyznawania środków oraz przeprowadzania naboru. Oznacza to, że część kosztów związanych z realizacją nowych obowiązków szkół ma być pokrywana ze środków publicznych.
Więcej o bezpieczeństwie i odpowiedzialności za państwo
Projekt ustawy został wniesiony do Sejmu przez posłów PSL w 2024 roku. Zakładał wprowadzenie do zadań systemu oświaty m.in. upowszechniania wiedzy o bezpieczeństwie państwa, podstawowych umiejętnościach obronnych oraz zasadach postępowania w sytuacjach kryzysowych. Jednym z jego celów było także zachęcanie uczniów do poznawania i upowszechniania tradycji narodowych i państwowych.
Wnioskodawcy wskazywali także na potrzebę stworzenia nowych form edukacji obywatelskiej, które mają przygotowywać młodych ludzi do odpowiedzialności za państwo. W pracach nad projektem pojawiły się również rozwiązania dotyczące edukacji historycznej, kulturalnej oraz nauki przedmiotów ścisłych.
Kluby inżynierskie w szkołach ponadpodstawowych
Nowe przepisy dotyczą nie tylko historii i edukacji obywatelskiej. Szkoły ponadpodstawowe będą zobowiązane do prowadzenia klubów inżynierskich.
Mają one promować atrakcyjność zawodów związanych z przedmiotami ścisłymi. Zajęcia będą dobrowolne i odbywać się poza godzinami lekcyjnymi. Ich zadaniem będzie zainteresowanie uczniów obszarami związanymi m.in. z naukami ścisłymi, techniką i przyszłymi zawodami inżynierskimi.
To rozwiązanie wpisuje się w szerszy zakres zmian przewidzianych w pierwotnym projekcie. W dokumentach sejmowych znalazła się także propozycja rozwijania programów związanych z edukacją STEM, w tym nauką programowania i eksperymentalnymi metodami nauczania fizyki, chemii, biologii i matematyki.
Czytaj więcej
Edukacja obywatelska zastąpi w szkołach Historię i teraźniejszość. Znamy już podstawę programową nowego przedmiotu, który zajmie w szkołach miejsce...
Program Kościuszkowski
Kolejnym elementem ustawy jest ustanowienie finansowanego z budżetu państwa Programu Kościuszkowskiego. Ma on wspierać inicjatywy kulturalne i edukacyjne, które prezentują polskie dziedzictwo historyczne jako element łączący wspólnotę państwową.
Wśród przedsięwzięć, które będą mogły otrzymać dofinansowanie, znalazły się m.in. projekty z zakresu edukacji kulturalnej, wystawy, wydarzenia rocznicowe, działalność wydawnicza, digitalizacja oraz projekty służące upowszechnianiu wiedzy o dziedzictwie historycznym Polski.
O środki będą mogły ubiegać się organizacje pozarządowe, samorządowe instytucje kultury oraz jednostki samorządu terytorialnego. W toku prac parlamentarnych zmieniono również instytucję odpowiedzialną za realizację programu. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami będzie nią Instytut im. Wincentego Witosa, a nie – jak zakładano pierwotnie – Muzeum Historii Polski.
Co dalej z ustawą?
Teraz dokument trafi do Senatu. Dopiero zakończenie całego procesu legislacyjnego i wejście ustawy w życie przesądzi o ostatecznym kształcie nowych obowiązków szkół oraz zasadach finansowania przewidzianych programów.
