Materiał przygotowany przez Uniwersytet Wrocławski
Na UWr fizycy i astronomowie badają nie tylko zagadki Wszechświata, ale także prowadzą projekty o bardzo praktycznym znaczeniu. Poszukują nowych materiałów o unikalnych własnościach fizykochemicznych pozwalających na przełomowe zastosowania techniczne. Przykład: badania nanomateriałów do budowy anod w bateriach litowo-jonowych, których właściwości zapewnią dużą gęstość energii i szybki czas ładowania (dr Karolina Idczak). W Obserwatorium Astronomicznym w Białkowie działa radioteleskop ROSIE, powstały w ramach programu Europejskiej Agencji Kosmicznej. Prof. Paweł Rudawy monitoruje tu aktywność Słońca, co pozwala wykrywać zjawiska mogące zagrozić infrastrukturze krytycznej państw Unii Europejskiej.
Matematycy i informatycy prowadzą badania nad sztuczną inteligencją (prof. Piotr Lipiński), big data, nowoczesnymi algorytmami (prof. Paweł Gawrychowski i prof. Jarosław Byrka) oraz metodami statystycznymi wykorzystywanymi np. w badaniach nad lekami (prof. Małgorzata Bogdan i dr Mateusz Staniak). Koordynują też Ogólnopolską Olimpiadę Sztucznej Inteligencji.
Geoinżynierowie i geografowie zajmują się nie tylko prognozowaniem zjawisk hydrologicznych czy pogodowych. Zespół prof. Tomasza Niedzielskiego opracował system wykorzystujący drony i algorytmy uczenia maszynowego do poszukiwania osób zaginionych na terenach otwartych, a prof. Mateusz Strzelecki bada wpływ zmian klimatycznych w regionach zimnych.
Biotechnolodzy pracują nad innowacyjnymi terapiami przeciwnowotworowymi oraz nowymi antybiotykami. Grupa prof. Rafała Bartoszewskiego bada regulację ekspresji genów ludzkich przez małe cząsteczki RNA, zespół prof. Doroty Dziadkowiec zajmuje się mechanizmami naprawy uszkodzeń DNA, natomiast prof. Dagmary Jakimowicz – skupia się na organizacji materiału genetycznego u bakterii. Biotechnolodzy z UWr potrafią tak zaprogramować zdrowe i chore komórki, aby tylko komórki nowotworowe pobierały lek, który je zabija, podczas gdy komórki zdrowe go unikały. Nad tym pracuje zespół prof. Łukasza Opalińskiego, laureata prestiżowej Nagrody Narodowego Centrum Nauki.
Zresztą to niejedyny zdobywca tego wyróżnienia na UWr. Otrzymał ją również prof. Bartosz Szyszko z Wydziału Chemii, gdzie prace badawcze prowadzone są w ponad 20 zespołach wykorzystujących zaawansowaną aparaturę i nowoczesne technologie. W ostatnich latach zainwestowano w chemię niemal 21 mln zł (z samego programu IDUB) na doposażenie i zakup aparatury. Opracowano tu technologię pozwalającą na wytwarzanie bezołowiowych osłon chroniących przed promieniowaniem rentgenowskim, opartych na kompozytach polimerowych (prof. Marcin Sobczyk).
Interdyscyplinarny charakter mają badania na Wydziale Nauk Biologicznych – od biologii molekularnej po ekosystemy. Zaplecze dla badaczy stanowią m.in. Ogród Botaniczny, Arboretum Wojsławice, ale i Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie. Badania osadów jaskiniowych z występującymi w niej szczątkami kostnymi, w tym szczątków niedźwiedzia jaskiniowego, prowadzi prof. Krzysztof Stefaniak. W ostatnich latach zainwestowano tu ponad 12 mln zł. Zakupiono m.in. transmisyjny mikroskop elektronowy z opcją tomografii i analizy 3D. Zespół prof. Zuzanny Drulis-Kawy prowadzi badania nad alternatywnymi terapiami zakażeń przez bakterie wielolekooporne.
W latach 2021–2025 naukowcy z UWr zdobyli ponad 50 grantów finansowanych ze środków europejskich. Szczególnym osiągnięciem było zdobycie przez prawniczkę prof. Karolinę Kremens prestiżowego grantu ERC.
Silną pozycję na UWr mają nauki społeczne i humanistyczne. Socjologowie badają procesy migracyjne i integracyjne, politolodzy analizują współczesne procesy społeczno-polityczne, a badaczki z Wydziału Komunikacji Społecznej i Mediów (prof. Katarzyna Konarska i prof. Agnieszka Węglińska) uczestniczą w międzynarodowym projekcie Worlds of Journalism Study, poświęconym niezależności dziennikarstwa i przemianom współczesnych mediów.
Prawnik prof. Bartłomiej Krzan koordynuje projekt, który w innowacyjny sposób zwraca uwagę na kwestię handlu ludźmi, w szczególności pracy przymusowej i wykorzystywania seksualnego.
Pedagodzy badają m.in. kulturę popularną w nowatorskim ujęciu edukacyjnym. Głośne są także prace psychologów (np. nad zapachem prof. Agnieszki Sorokowskiej), archeologów w Tanzanii (prof. Marta Osypińska), na pustyni Kalahari oraz w Mongolii (prof. Mirosław Masojć), czy też w Peru (prof. Józef Szykulski).
Z kolei efekty badań historyków można oglądać w postaci wystaw w miejskiej przestrzeni, we wrocławskich tramwajach czy nawet w restauracjach – podczas odtwarzania staropolskich przepisów kulinarnych (dr Jakub Węglorz).
Filolodzy badają aspekty kulturotwórczej roli obszarów górskich (prof. Ewa Grzęda), a w projekcie Cassandra poszukują znaczenia literatury jako narzędzia wczesnego ostrzegania i prewencji konfliktów społecznych i międzynarodowych (prof. Monika Wolting). Badają rolę narracji w kształtowaniu świadomości społecznej (prof. Wojciech Małecki), a w Centrum Badań Literatury dla Dzieci i Młodzieży – sposoby wykorzystywania literatury dziecięcej do poznawania historii, pamięci, tożsamości, relacji społecznych i sposobów rozumienia świata przez młodych ludzi (prof. Katarzyna Biernacka-Licznar).
Badania prowadzone na UWr – od nowych terapii medycznych, przez bezpieczeństwo i ochronę środowiska, po rozwój demokracji i kultury, a także digitalizację i usługi cyfrowe (Biblioteka UWr) odpowiadają na realne potrzeby nowoczesnego społeczeństwa.
Materiał przygotowany przez Uniwersytet Wrocławski
