Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA.
Od 1 września 2026 r. uczniowie klas I i IV szkoły podstawowej zaczną naukę według nowej podstawy programowej. Jedną z jej nowości są moduły tematyczne – rozwiązanie, które ma łączyć wiedzę z różnych przedmiotów wokół zagadnień ważnych dla współczesnego świata. Nie są to nowe przedmioty ani dodatkowe lekcje. To sposób porządkowania części wymagań tak, aby uczeń mógł zobaczyć związki między tym, czego uczy się na różnych zajęciach.
W nowej podstawie wyodrębniono sześć modułów: bezpieczeństwo i obrona, medialny, filozoficzny, ekonomiczno-finansowy, klimatyczny oraz kultura. Jak wyjaśnia przygotowana przez Instytut Badań Edukacyjnych publikacja Moduły tematyczne w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, ich zadaniem jest integrowanie wiedzy i umiejętności z różnych przedmiotów wokół konkretnych problemów i zjawisk.
Nie kolejny przedmiot, lecz wspólny temat
W tradycyjnym modelu szkolnym poszczególne lekcje często funkcjonują obok siebie. Na matematyce uczeń zajmuje się liczbami i zależnościami, na geografii poznaje procesy zachodzące w środowisku, na języku polskim pracuje z tekstami, a na historii poznaje wydarzenia z przeszłości. Nowa podstawa nie likwiduje tego podziału. Wprowadza jednak dodatkową perspektywę: niektóre treści zostają oznaczone jako należące do określonego modułu tematycznego.
To ważne rozróżnienie. Moduły nie zastępują przedmiotów i nie tworzą osobnych zajęć. Nie oznaczają również, że cała szkoła ma nagle pracować według jednego wspólnego planu lekcji. Są raczej wspólnym obszarem, w którym wiedza z różnych przedmiotów może się spotkać.
Czytaj więcej
Kończący się właśnie rok szkolny 2025/2026 jest dla części uczniów ostatnim z dotychczasową podstawą programową. Od 1 września 2026 r. w przedszkol...
Przepisy wskazują, że moduły dotyczą zjawisk o charakterze interdyscyplinarnym i mają służyć integrowaniu wiedzy oraz umiejętności z różnych dziedzin.
Przykład? Kwestie związane z korzystaniem z informacji w internecie mogą pojawić się na języku polskim, informatyce, geografii czy edukacji obywatelskiej. Uczeń może więc jednocześnie analizować sposób konstruowania komunikatu, sprawdzać wiarygodność informacji, poznawać mechanizmy działania mediów i zastanawiać się nad odpowiedzialnością użytkownika sieci.
Podobnie wygląda to w przypadku innych zagadnień. Pieniądze można analizować nie tylko jako problem rachunkowy, ale również jako element codziennych decyzji i funkcjonowania gospodarki. Z kolei klimat nie jest wyłącznie tematem z geografii czy biologii – jego konsekwencje można rozpatrywać z perspektywy fizyki, chemii, zdrowia czy praktycznych działań.
Sześć modułów
Pierwszym z nich jest moduł bezpieczeństwo i obrona. Ma przygotowywać uczniów do zachowania w sytuacjach zagrożenia – zarówno w czasie pokoju, jak i wojny – oraz do niesienia pomocy i odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych. W podstawie został powiązany m.in. z edukacją wczesnoszkolną, zajęciami praktyczno-technicznymi i wychowaniem fizycznym.
Moduł medialny koncentruje się na świadomym korzystaniu z mediów i informacji. Chodzi m.in. o wyszukiwanie, selekcjonowanie, analizowanie i weryfikowanie informacji, rozpoznawanie faktów, opinii, manipulacji i fałszywych informacji, a także o korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji. W jego ramach pojawiają się również kwestie higieny cyfrowej i bezpieczeństwa w sieci. Moduł łączy treści języka polskiego, informatyki, geografii, edukacji obywatelskiej oraz zajęć praktyczno-technicznych.
Moduł filozoficzny ma zachęcać uczniów do stawiania pytań, formułowania własnego stanowiska i udziału w debatach oraz dyskusjach. Obejmuje również refleksję nad problemami filozoficznymi obecnymi w tekstach literackich i nieliterackich oraz podstawowe elementy historii filozofii. W podstawie został przypisany przede wszystkim do języka polskiego i historii, a także etyki.
Moduł ekonomiczno-finansowy wykracza poza samo wykonywanie obliczeń. Jego celem jest rozwijanie świadomości finansowej i poznawanie konkretnych zagadnień ekonomicznych. Pojawia się w edukacji wczesnoszkolnej, zajęciach praktyczno-technicznych, matematyce, geografii i edukacji obywatelskiej.
Moduł klimatyczny obejmuje wiedzę i umiejętności potrzebne do rozumienia zmian zachodzących w środowisku oraz podejmowania działań na jego rzecz. W podstawie łączy treści przyrody, geografii, biologii, chemii, fizyki, edukacji zdrowotnej oraz zajęć praktyczno-technicznych.
Szósty jest moduł kultura. Ma przygotowywać uczniów do samodzielnego uczestnictwa w kulturze i rozumienia jej znaczenia dla dobrostanu człowieka. Łączy edukację wczesnoszkolną, język polski, historię, plastykę i muzykę.
Inaczej w klasach I–III, inaczej w starszych
Moduły nie pojawiają się w jednakowym zakresie na wszystkich etapach edukacyjnych. W klasach I–III, gdzie nauka ma charakter zintegrowany, wykorzystuje się trzy z nich: bezpieczeństwo i obrona, ekonomiczno-finansowy oraz kultura. Wszystkie sześć zostało przewidzianych dla klas IV–VIII.
Ma to związek ze sposobem organizacji nauki. Edukacja wczesnoszkolna już z założenia łączy różne obszary wiedzy. Na drugim etapie pojawia się natomiast wyraźny podział na przedmioty. Moduły mogą więc pełnić funkcję łącznika między tymi obszarami.
Czytaj więcej
Ministerstwo Edukacji Narodowej zapewnia, że ma już plan B wdrażania reformy edukacji. Wszystko wskazuje na to, że zamiast nowelizacji prawa oświat...
W praktyce oznacza to, że nauczyciel nie musi tworzyć zupełnie nowego przedmiotu czy osobnej jednostki lekcyjnej. Realizuje wymagania przypisane do modułu w ramach swojego przedmiotu, a jednocześnie może – we współpracy z innymi nauczycielami – pokazać uczniom szerszy kontekst danego zagadnienia.
Co to oznacza dla nauczyciela?
Wprowadzenie modułów zmienia przede wszystkim sposób patrzenia na podstawę programową. Nauczyciel nadal realizuje wymagania przypisane do prowadzonego przez niego przedmiotu, ale otrzymuje dodatkową informację: część z nich jest elementem szerszego obszaru tematycznego.
Przygotowana przez IBE publikacja nie ogranicza się do opisania samych modułów. Zawiera również zestawienia wymagań szczegółowych oraz wskazówki dotyczące ich realizacji. Ma pomóc nauczycielom i dyrektorom zobaczyć, gdzie poszczególne treści spotykają się ze sobą i jak można wykorzystać te powiązania w praktyce.
Otwiera to możliwość planowania zajęć, w których uczniowie nie tylko zdobywają wiedzę z konkretnego przedmiotu, ale także wykorzystują ją w innym kontekście. Matematyczne obliczenia mogą służyć analizie problemu finansowego, wiedza przyrodnicza – zrozumieniu zmian klimatu, a umiejętność interpretowania tekstu – ocenie wiarygodności komunikatu medialnego.
Nie musi to oznaczać wspólnych lekcji kilku nauczycieli. Współpraca może mieć również prostszą formę: uzgodnienie kolejności tematów, nawiązanie do tego, czego uczniowie dowiedzieli się na innej lekcji, przygotowanie wspólnego projektu czy zadania wymagającego wykorzystania wiedzy z kilku dziedzin.
Czy szkoła stanie się bardziej interdyscyplinarna?
Sam wpis modułów do podstawy programowej nie przesądza jeszcze o tym, jak będą wyglądały lekcje. Ostateczny sposób realizacji zależy w dużej mierze od nauczycieli, programów nauczania i organizacji pracy szkoły.
Nowa podstawa daje jednak do tego wyraźny punkt odniesienia. Nauczyciel może zobaczyć, które treści jego przedmiotu należą jednocześnie do szerszego obszaru, a dyrektor i zespół nauczycieli mogą szukać sposobów na wykorzystanie tych połączeń.
To może być szczególnie ważne w przypadku tematów, których nie da się sensownie zamknąć w jednej dziedzinie. Bezpieczeństwo, klimat, finanse, media czy kultura są częścią codziennego życia i wymagają korzystania z różnych rodzajów wiedzy.
Właśnie dlatego moduły tematyczne są jedną z ciekawszych zmian. Nie polegają na dodaniu uczniom kolejnych lekcji. Ich założeniem jest pokazanie, jak wiedza i umiejętności zdobywane na różnych przedmiotach mogą się wzajemnie uzupełniać i służyć zrozumieniu tych samych problemów z różnych perspektyw.
Publikacja IBE autorstwa Gabrieli Ziewiec-Skokowskiej jest dostępna bezpłatnie i została przygotowana przede wszystkim dla nauczycieli, dyrektorów, doradców metodycznych i twórców programów nauczania.
