Z tego artykułu dowiesz się:
- W jaki sposób nowa podstawa programowa zmienia cele kształcenia.
- Które etapy edukacji obejmą wprowadzane zmiany.
- Jakie nowe metody nauczania i doświadczenia edukacyjne zostaną wprowadzone.
- Jakie modyfikacje dotyczą ramowych planów nauczania i poszczególnych przedmiotów.
- Jakie zmiany organizacyjne czekają placówki oświatowe.
- W jakim harmonogramie i w jakiej kolejności wprowadzane będą reformy.
Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA.
Polska szkoła wchodzi w kolejny etap zmian. Minister edukacji Barbara Nowacka podpisała dwa rozporządzenia wprowadzające nową podstawę programową wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej oraz zmiany w ramowych planach nauczania. Dokumenty – skierowane już do publikacji w Dzienniku Ustaw – mają być jednym z kluczowych elementów reformy określanej przez resort jako „Kompas jutra”.
Czytaj więcej
Nowoczesne nauczanie oparte na doświadczeniu i kompetencjach, elastyczna podstawa programowa, tydzień projektowy i cyfrowa rewolucja w edukacji – r...
Zmiany będą wprowadzane stopniowo od roku szkolnego 2026/2027. Najpierw obejmą klasy I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach następne roczniki. Nowa podstawa ma – według Ministerstwa Edukacji – odejść od modelu szkoły opartej głównie na przekazywaniu wiedzy i w większym stopniu rozwijać kompetencje potrzebne w życiu społecznym i zawodowym.
Mniej ekranów w przedszkolu
Najbardziej jednoznaczne zapisy pojawiły się w części dotyczącej wychowania przedszkolnego. Nowa podstawa programowa wprost ogranicza kontakt dzieci z urządzeniami ekranowymi. Nauczyciel będzie mógł z nich korzystać wyłącznie w celach dydaktycznych. Resort podkreśla, że chodzi o promowanie tzw. higieny cyfrowej. W praktyce oznacza to powrót do aktywności rozwijających kompetencje społeczne i ruchowe – wspólnej zabawy, doświadczeń czy pracy w grupie.
Nowością w przedszkolu są tzw. doświadczenia edukacyjne. Mają one rozwijać sprawczość dziecka, wzmacniać kompetencje komunikacyjne i społeczne oraz uczyć współpracy. Nowa podstawa obejmie wszystkie przedszkola i oddziały przedszkolne od 1 września 2026 r.
Edukacja wczesnoszkolna: nacisk na kompetencje
Zmiany pojawią się także w klasach I–III szkoły podstawowej. Edukacja pozostanie zintegrowana, ale program zostanie zbudowany wokół czterech kluczowych kompetencji:
• językowych
• matematycznych
• cyfrowych
• ruchowych.
Równolegle rozwijane mają być kompetencje przekrojowe: myślenie krytyczne, kreatywność, umiejętność współpracy czy rozwiązywanie problemów. Aby umożliwić realizację nowych treści, zwiększono tygodniowy wymiar zajęć w edukacji wczesnoszkolnej – z 20 do 21 godzin.
Czytaj więcej
Prezydent zawetował ustawę o reformie oświaty, ale MEN zapowiada, że zmiany i tak wejdą w życie. Jak ma wyglądać szkoła po reformie? Co z wynagrodz...
Szkoła przedmiotowa, ale z modułami
W klasach IV–VIII pozostanie nauczanie przedmiotowe, jednak nowa podstawa programowa wprowadza elementy integrujące różne dziedziny wiedzy. Treści nauczania zostały powiązane z sześcioma modułami interdyscyplinarnymi:
• bezpieczeństwo i obrona
• media
• filozofia
• ekonomia i finanse
• klimat
• kultura.
Część materiału będzie miała charakter wymagań do wyboru. O tym, które z nich będą realizowane, zdecyduje nauczyciel. Nie będą one sprawdzane na egzaminie ósmoklasisty. W programie pojawiają się również doświadczenia edukacyjne – podobnie jak w przedszkolach mają one wzmacniać praktyczny wymiar nauki.
Nowe przedmioty w planie lekcji
Zmiany w podstawie programowej idą w parze z modyfikacją ramowych planów nauczania. Najważniejsze nowości to:
- Edukacja obywatelska – nowy przedmiot w klasach VI i VII. Zastąpi dotychczasową wiedzę o społeczeństwie, która obecnie jest realizowana w klasie VIII.
- Zajęcia praktyczno-techniczne – w klasach IV–VI, w wymiarze dwóch godzin tygodniowo. Zastąpią przedmiot technika. Zajęcia mają odbywać się w blokach dwugodzinnych, aby uczniowie mogli realizować projekty i zadania wymagające więcej czasu.
Zmiany obejmą także przyrodę. W klasach IV–VI przedmiot ten będzie nauczany przez trzy godziny tygodniowo w każdej klasie.
Tydzień projektowy w każdej szkole
Jedną z najbardziej nietypowych nowości jest wprowadzenie obowiązkowego tygodnia projektowego. Raz w roku szkolnym uczniowie mają pracować nad projektami rozwiązującymi konkretny problem. Projekty mają integrować wiedzę z różnych przedmiotów i rozwijać kompetencje społeczne.
Czytaj więcej
Ministerstwo Edukacji Narodowej rozpoczęło kolejny etap prac nad Reformą26 „Kompas Jutra”. 19 listopada 2025 roku do konsultacji publicznych trafił...
Reforma będzie wprowadzana stopniowo. Od roku szkolnego 2030/2031 tydzień projektowy ma już obejmować wszystkie klasy IV–VIII. Instytut Badań Edukacyjnych przygotowuje obecnie poradnik dla szkół dotyczący organizacji takich zajęć.
Więcej swobody dla dyrektorów
Zmiany zwiększają także elastyczność organizacyjną szkół. Liczba godzin pozostających do dyspozycji dyrektora wzrośnie z czterech do sześciu. Będzie je można przeznaczyć m.in. na zajęcia rozwijające podstawowe kompetencje uczniów – językowe, matematyczne czy cyfrowe. Nowe przepisy wprowadzają również obowiązek poświęcenia części godzin wychowawczych tematyce bezpieczeństwa. Co najmniej raz w miesiącu uczniowie mają omawiać zasady zachowania w sytuacjach zagrożeń – zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny.
Zmiany w edukacji specjalnej
Nowa podstawa programowa obejmuje również uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. Program został przygotowany w oparciu o tzw. model biopsychospołeczny, stosowany w międzynarodowej klasyfikacji funkcjonowania (ICF). Oznacza to większy nacisk na rozwijanie kompetencji niezbędnych w codziennym życiu. W szkołach specjalnych zamiast dotychczasowych czterech wyodrębniono sześć obszarów edukacyjnych, w tym edukację społeczną, osobistą i zdrowotną.
Reformy rozpisane na lata
Nowa podstawa programowa będzie wprowadzana stopniowo. Od 1 września 2026 r. obejmie klasy I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach następne roczniki.
Ministerstwo Edukacji przekonuje, że zmiany mają przygotować uczniów do funkcjonowania w świecie wymagającym samodzielności, współpracy i umiejętności krytycznego myślenia. Dla szkół oznacza to jednak także konieczność organizacyjnego dostosowania się do nowych zasad – od planów lekcji po przygotowanie nauczycieli do pracy metodą projektową.
