Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało do konsultacji społecznych oraz uzgodnień międzyresortowych projekt nowelizacji ustawy Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw. To kolejna ogłoszona w ostatnich dniach tak obszerna zmiana w przepisach regulujących funkcjonowanie systemu edukacji. Tym razem dotyczy ona przede wszystkim praw i obowiązków uczniów, a także utworzenia nowego systemu ochrony ich interesów – z Krajowym Rzecznikiem Praw Uczniowskich na czele.
Czytaj więcej
Prawdopodobnie już od nowego roku szkolnego przy Ministrze Edukacji Narodowej zacznie działać Rzecznik Praw Uczniowskich. Zajmować się będzie nie t...
Koniec z rozproszonymi przepisami
Jednym z głównych celów nowelizacji jest uporządkowanie i zebranie w jednym miejscu rozproszonych dotąd regulacji dotyczących praw i obowiązków uczniów. Jak wskazuje Ministerstwo Edukacji Narodowej, dziś przepisy te znajdują się w różnych aktach prawnych – od ustaw, przez rozporządzenia, po statuty szkół. Utrudnia to orientację w obowiązujących normach nie tylko uczniom, ale również nauczycielom.
Nowelizacja ma zatem umożliwić wszystkim zainteresowanym łatwiejszy dostęp do pełnego katalogu praw ucznia, który – zgodnie z propozycją – zostanie przeniesiony na poziom ustawowy jako rozdział 2a w Prawie oświatowym. Katalog ten ma charakter otwarty, co oznacza, że będzie można go uzupełniać, ale nie ograniczać.
W analogiczny sposób ustawodawca zamierza uregulować obowiązki uczniów – ich zamknięty katalog znajdzie się w nowym art. 42b. To zmiana istotna, bo obecnie obowiązki uczniowskie określane są w statutach szkół, co prowadzi do znacznych rozbieżności w praktyce.
Ujednolicenie kar i powoływanie rzeczników
Projekt wprowadza też szczegółowe przepisy dotyczące kar dla uczniów oraz procedur ich wymierzania. Obecnie szkoły mają w tym zakresie dużą swobodę, co prowadzi do niekiedy kontrowersyjnych praktyk, np. nakazu opuszczenia sali lekcyjnej jako formy kary. Po zmianach katalog kar i zasady ich stosowania mają zostać ujednolicone, przy zachowaniu dotychczasowych środków wychowawczych.
Czytaj więcej
Z praworządnością w szkołach najlepiej nie jest. A jakby się przyjrzeć szkolnym statutom, to niejednemu je czytającemu włos na głowie stanąłby dęba...
Jednak jednym z najbardziej przełomowych elementów nowelizacji jest utworzenie systemu organów ochrony praw ucznia. W jego skład mają wejść:
- Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich – działający przy MEN,
- 16 Wojewódzkich Rzeczników – powoływanych przy kuratoriach oświaty,
- Gminni i Powiatowi Rzecznicy – wprowadzeni fakultatywnie, zależnie od decyzji lokalnych władz,
- Szkolni Rzecznicy Praw Uczniowskich – wybierani przez rady szkół spośród nauczycieli, z możliwością dodatkowego wynagrodzenia.
Rzecznicy mają działać na różnych poziomach, reagując na przypadki łamania praw uczniów i wspierając edukację prawną w środowisku szkolnym.
Rady szkół obowiązkowe, a nieobecności pod lupą
Projekt przewiduje także obowiązkowe powoływanie rad szkół i placówek oświatowych – z wyjątkiem jednostek, w których organizacja pracy to uniemożliwia, np. szkół przyszpitalnych. Rady, złożone z równych reprezentacji nauczycieli, uczniów i rodziców, mają otrzymać nowe uprawnienia, m.in. opiniowanie planu pracy szkoły czy wybór szkolnego rzecznika.
Istotne zmiany dotyczą także przepisów o nieusprawiedliwionych nieobecnościach uczniów. Próg uznania, że uczeń nie realizuje obowiązku szkolnego, zostanie obniżony – z 50% do 25% dni zajęć w skali roku szkolnego. Identyczny próg zastosowany będzie przy decyzjach o klasyfikacji – przekroczenie 25% nieobecności nieusprawiedliwionych z danego przedmiotu ma skutkować brakiem oceny i – w określonych przypadkach – brakiem możliwości zdania egzaminu klasyfikacyjnego.
MEN nie planuje natomiast zmian w procedurze usprawiedliwiania nieobecności – tę dalej mają regulować statuty szkół.
Konsultacje trwają
Projekt ustawy został opublikowany w Rządowym Centrum Legislacji i trafił do oficjalnej rundy konsultacji społecznych, która potrwa 30 dni.
Ministerstwo planuje, by zaktualizowana wersja ustawy – po przeanalizowaniu uwag od resortów, związków zawodowych, samorządów i organizacji społecznych – została we wrześniu ponownie przedstawiona do oceny. Tym razem głos mają zabrać uczniowie, rodzice i nauczyciele.
