Z tego artykułu dowiesz się:
- Na jakim etapie dzieci zaczynają korzystać z urządzeń cyfrowych?
- Jak zmienia się czas spędzany przed ekranem w zależności od wieku dzieci?
- Jakie są różnice w korzystaniu z urządzeń w zależności od sytuacji ekonomicznej rodziny?
- W jaki sposób liczba domowników wpływa na czas ekranowy dzieci?
- Jakie różnice występują między dziećmi z miast a dziećmi ze wsi w kontekście korzystania z technologii?
- Jakie wyzwania niesie za sobą wczesna i intensywna ekspozycja na urządzenia cyfrowe dla rozwoju dzieci?
Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA
Smartfon w ręku trzylatka, tablet w wózku obok misia, komputer w pokoju siedmiolatka – to już codzienność w wielu polskich domach. Najnowszy raport CBOS „Dzieci a smartfony, tablety i komputery” pokazuje, że kontakt dzieci z urządzeniami cyfrowymi zaczyna się bardzo wcześnie, a wraz z wiekiem rośnie zarówno liczba użytkowników, jak i czas spędzany przed ekranem.
Czytaj więcej
Zwolennicy projektu wskazują, że ograniczenie używania smartfonów może pozytywnie wpłynąć na koncentrację uczniów, relacje rówieśnicze i bezpieczeń...
Od niemowlaka do nastolatka – skala korzystania
Z badania wynika, że 83 proc. dzieci i młodzieży w wieku od roku do 17 lat korzysta ze smartfona, tabletu lub komputera. W liczbach bezwzględnych to około 5,5 mln młodych użytkowników. Już w grupie poniżej 5. roku życia odsetek ten sięga 38 proc., choć wśród dzieci jednorocznych aż 96 proc. nie ma jeszcze styczności z tego typu sprzętem. W wieku 2 lat większość nadal nie korzysta (65 proc.), ale wśród trzylatków różnica między korzystającymi a niekorzystającymi jest niewielka – 47 proc. już używa urządzeń.
Przełom następuje około 4–5 roku życia. Po piątych urodzinach już tylko co siódme dziecko nie ma kontaktu z ekranami, a w grupie 8–11 lat niemal wszyscy (96 proc.) są użytkownikami. Wśród nastolatków w wieku 12–17 lat odsetek ten wynosi aż 99 proc.
Czas ekranowy – średnio dwie godziny dziennie
Średni czas korzystania z urządzeń w całej badanej populacji wynosi 130 minut dziennie (mediana – 120 minut). Najmłodsze dzieci, jeśli już korzystają, spędzają przed ekranem mniej niż godzinę dziennie – roczne praktycznie wcale, dwuletnie około 20 minut, czteroletnie niespełna 50 minut. W wieku 5–7 lat czas ten wynosi około godziny, w grupie 8–11 lat – od półtorej do dwóch godzin.
U nastolatków kontakt z urządzeniami wyraźnie się wydłuża – to minimum trzy godziny dziennie, a wśród najstarszych roczników nawet cztery godziny. CBOS wylicza, że z każdym rokiem życia dziecka czas ten rośnie średnio o 17 minut.
Kto korzysta dłużej? Zależności społeczne
Raport pokazuje wyraźną zależność między czasem spędzanym przed ekranem a sytuacją materialną gospodarstwa domowego. Dzieci z rodzin w złej kondycji ekonomicznej spędzają ze smartfonem, tabletem lub komputerem średnio 220 minut dziennie, podczas gdy w gospodarstwach o przeciętnej sytuacji jest to 136 minut, a w dobrze sytuowanych – 121 minut. Największe różnice widać wśród najmłodszych: w rodzinach o niższym statusie czas ekranowy może być ponad dwukrotnie dłuższy niż w bogatszych.
Czytaj więcej
Fala zakazów, która przetacza się przez Europę jest odpowiedzią na twarde dane. Coraz więcej badań pokazuje, że ograniczenie dostępu do telefonów k...
Znaczenie ma też wielkość gospodarstwa domowego. Im więcej osób mieszka pod jednym dachem, tym – poza wyjątkiem rodzin dwuosobowych – dzieci spędzają więcej czasu z urządzeniami. W małych, dwuosobowych gospodarstwach (najczęściej jeden opiekun i dziecko) czas ten jest jednak najwyższy.
Miasto kontra wieś
Miejsce zamieszkania nie różnicuje wyraźnie samego faktu korzystania z technologii – w każdej grupie wiekowej odsetek użytkowników jest zbliżony. Dzieci z miast spędzają jednak przed ekranem średnio o pół godziny więcej niż te ze wsi.
Najmłodsi częściej na wsi, starsi bez różnic
Wśród dzieci poniżej 5. roku życia wyższy odsetek użytkowników rejestruje się na wsi niż w średnich i dużych miastach. W starszych grupach wiekowych różnice te praktycznie zanikają.
Powszechność i wyzwania
Zebrane dane potwierdzają, że ekspozycja dzieci na urządzenia cyfrowe jest powszechna i zaczyna się wcześnie. Wraz z wiekiem rośnie zarówno liczba użytkowników, jak i czas spędzany przed ekranem. Co istotne, na intensywność korzystania wpływają czynniki społeczne – status materialny rodziny, liczba domowników, a w mniejszym stopniu miejsce zamieszkania. Eksperci zwracają uwagę, że tak długotrwała ekspozycja na ekrany, zwłaszcza w najmłodszych latach, może mieć wpływ na rozwój dziecka – zarówno w sferze zdrowia fizycznego, jak i społecznego. W obliczu tych danych rośnie znaczenie edukacji medialnej w rodzinach i szkołach, a także poszukiwania równowagi między światem cyfrowym a aktywnością offline.
