Tekst powstał we współpracy z Wydawnictwami Szkolnymi i Pedagogicznymi SA.
Badanie PISA to największe badanie umiejętności wśród 15-letnich uczniów na świecie w trzech kategoriach: czytanie ze zrozumieniem, matematyka oraz nauki przyrodnicze. Jest realizowane co trzy lata w państwach OECD, a także w kilkudziesięciu innych krajach świata (w ostatniej edycji z 2022 roku uczestniczyło w nim łącznie 81 krajów i regionów).
Instytut Badań Edukacyjnych, odpowiedzialny za przeprowadzenie badania w Polsce, opublikował raport z badania i wyniki dodatkowej części badania PISA 2022 sprawdzającej umiejętności uczniów z zakresu myślenia kreatywnego. Badanie zrealizowano w marcu i kwietniu 2022 roku, a pomiaru umiejętności myślenia kreatywnego dokonano po raz pierwszy w historii programu PISA. Udział w tej części badania wzięły 64 kraje i regiony.
Uczniowie rozwiązywali specjalnie przygotowane zadania sprawdzające ich umiejętności w zakresie tworzenia różnorodnych pomysłów, tworzenia kreatywnych pomysłów, oceniania i ulepszania pomysłów w czterech domenach: prezentacja graficzna, wypowiedź pisemna, rozwiązywanie problemów społecznych oraz rozwiązywanie problemów naukowych. Rozwiązanie każdego z zadań trwało od 5 do 15 minut.
Czytaj więcej
Obniżenie poziomu umiejętności uczniów to nie tylko efekt pandemii i nauczania zdalnego, ale także skutek reformy przeprowadzonej przez PiS.
Badanie PISA: świetne wyniki polskich uczniów
Polska osiągnęła wynik statystycznie wyższy niż średnia dla krajów OECD we wszystkich trzech badanych wymiarach (tworzenie różnorodnych pomysłów, tworzenie kreatywnych pomysłów, ocenianie i ulepszanie pomysłów), a także we wszystkich czterech domenach (prezentacja graficzna, wypowiedź pisemna, rozwiązywanie problemów społecznych oraz rozwiązywanie problemów naukowych).
| Kraj | Średnia (błąd standardowy) | Członkostwo w OECD | Członkostwo w UE |
| Singapur | 41 (1,2) | Nie | Nie |
| Korea Południowa | 38 (1,1) | Tak | Nie |
| Kanada | 38 (3,8) | Tak | Nie |
| Australia | 37 (3,0) | Tak | Nie |
| Nowa Zelandia | 36 (2,9) | Tak | Nie |
| Estonia | 36 (3,9) | Tak | Tak |
| Finlandia | 36 (2,0) | Tak | Tak |
| Dania | 35 (2,1) | Tak | Tak |
| Łotwa | 35 (1,6) | Tak | Tak |
| Belgia | 35 (3,8) | Tak | Tak |
| Polska | 34 (2,0) | Tak | Tak |
| Portugalia | 34 (2,2) | Tak | Tak |
| Litwa | 33 (1,9) | Tak | Tak |
| Hiszpania | 33 (2,2) | Tak | Tak |
| Czechy | 33 (2,3) | Tak | Tak |
| Średnia krajów OECD | 33 | - | - |
Tabela z raportu IBE „Myślenie poza schematami. Wyniki badania myślenia kreatywnego PISA 2022” (fragment)
Dziewczęta lepsze od chłopców, uczniowie liceów lepsi od uczniów szkół branżowych
Dziewczęta wykazują średnio wyższe umiejętności w zakresie myślenia kreatywnego niż chłopcy we wszystkich krajach uczestniczących w badaniu. W Polsce średni wynik dziewcząt to 36 punktów, a chłopców– 33 punkty. Różnica ta jest istotna statystycznie i zbliżona do średniej dla krajów OECD.
W pomiarze myślenia kreatywnego w Polsce wzięło udział 6011 uczniów – 3009 dziewcząt i 3002 chłopców. W zrealizowanej próbie znalazło się 3051 uczniów liceów ogólnokształcących, 2361 uczniów techników, 575 uczniów szkół branżowych I stopnia i 24 uczniów szkół podstawowych. Różnice w umiejętnościach z zakresu myślenia kreatywnego uczniów uczęszczających do różnych typów szkół są duże – najlepiej pod tym względem wypadają uczniowie liceów ogólnokształcących (umiejętności na dwóch najwyższych poziomach prezentuje prawie połowa uczniów - 48%). W szkołach branżowych W szkołach branżowych odsetek uczniów, którzy osiągają dwa najwyższe poziomy umiejętności wynosi zaledwie 4%.
Czytaj więcej
Okazuje się, że gimnazja nie były takie złe.
Przyszłość to kreatywne myślenie
Znaczenie, które przypisuje się kreatywnemu myśleniu, ma odzwierciedlenie niemal we wszystkich podstawach programowych kształcenia ogólnego w krajach biorących udział w badaniu PISA – kreatywność uznaje się za pożądany efekt uczenia się w szkołach. Badanie kreatywnego myślenia w projekcie PISA może zachęcić do otwarcia szeroko zakrojonej debaty na temat znaczenia wspierania rozwoju myślenia kreatywnego w edukacji, a także może zapoczątkować pozytywne zmiany w polityce edukacyjnej i pedagogice na całym świecie.
