Nauczyciele pracują ponad siły

Piętnaście i pół godziny w tygodniu nauczyciel spędza przy tablicy, prowadząc lekcje. Daje to 20,5 godziny lekcyjnej, czyli o 2,5 godziny więcej niż wynika z  określonego w Karcie nauczyciela pensum. Za ten czas pracy nauczyciel otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie.

Kolejne 2 godziny i 10 minut pedagodzy poświęcają na zajęcia dodatkowe z uczniami. Zgodnie z Kartą nauczyciele szkół podstawowych i gimnazjów w ramach swojego pensum są zobowiązani do przeprowadzenia w tygodniu 2 godzin takich zajęć, a szkół ponadgimnazjalnych jednej. Co ciekawe, następne 3 godziny w tygodniu zajmuje nauczycielom przygotowanie się do tych zajęć.

Z kolei przygotowanie do planowych lekcji trwa ponad 7 godzin. Kolejne 7 godz. i 20 min. poświęcają na sprawdzanie klasówek.

Ta grupa pięciu kluczowych czynności, jak określa to IBE w opublikowanych w piątek badaniach, zajmuje nauczycielom 34,5 godziny tygodniowo.

Co robią przez kolejnych 12? 4 godz. i 40 min poświęcają na tzw. inne czynności, np. prace w zespole wychowawczym, udział w konferencjach czy opiekę nad pocztem sztandarowym. Instytut wyliczył aż 54 różne czynności, które składają się na czas ich pracy.

I tak na przykład blisko 3 godziny zajmuje im wypełnianie dokumentacji, kolejne 2 poświęcają na samodoskonalenie. Ale na spotkania z rodzicami poświęcają już jedynie 35 min w tygodniu.

Tak wygląda modelowy tydzień pracy nauczyciela, który jest zatrudniony w szkole na pełen etat, nie zajmuje stanowiska, które wypływałoby na jego pensum (np. funkcja dyrektora), a czas jego pracy dydaktycznej mieści się w przedziale od 18 do 27 godzin lekcyjnych, czyli maksymalnym dozwolonym przez Kartę. Według IBE takich tygodni w trakcie roku jest 27.

Instytut zwraca jednak uwagę, że wyniki czasu pracy oparte są wyłącznie na deklaracjach samych badanych i nie były poddawane żadnej weryfikacji. Zauważa także, że forma deklaracji naraża badanie na błędy wynikające z ograniczeń czasowych, a także „tendencji (niekoniecznie uświadamianej) do stawiania w dobrym świetle siebie i swojej grupy zawodowej. Michał Federowicz, szef IBE, w trakcie konferencji, na której prezentował wyniki badań, wielokrotnie podkreślał, że są one sporządzone wyłącznie na podstawie deklaracji pedagogów.

W tym kontekście interesujące są na przykład wyniki czasu pracy nauczycieli w weekend. Jak się okazuje, w sobotę pracują oni 4,5 godziny, co więcej w niedzielę blisko 4 godziny. Ten czas poświęcają głównie na sprawdzanie prac i przygotowywanie się do lekcji, ale są też tacy, którzy prowadzą w weekend lekcje.

Andrzej Porawski ze Związku Miast Polskich mówi wprost: – To, co zrobiło IBE, to nie są obiektywne badania czasu pracy nauczycieli, ale ich subiektywny raport o tym, jak pracują. – Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że Instytut wziął pod uwagę tylko te 27 tygodni roku szkolnego, w którym zajęcia odbywają się bez żadnych przerw. Tymczasem oprócz tego czasu mamy kolejne 9 tygodni, kiedy nauczyciele nie pracują już przez cały tydzień – mówi Porawski. Zaznacza, że nauczyciele mają w ciągu roku kalendarzowego wolnych 78 dni roboczych.

Istotna rzecz wynikająca z tego badania, to fakt, że przeciętny nauczyciel spędza przy tablicy nie 18 godzin, jak mówi pensum, ale ponad 20. – To oznacza, że nasz postulat o podniesieniu pensum jest całkowicie uzasadniony, bo nauczyciele i tak pracują więcej, niż zakłada karciane minimum – wskazuje Porawski.