Materiał powstał we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim

Komfort studiowania w dużej mierze kształtują codzienne, bardzo konkretne czynniki – od warunków mieszkaniowych, przez możliwości finansowe, po indywidualną sytuację życiową studentów. Uniwersytet Warszawski traktuje politykę socjalną i infrastrukturalną jako ważny element polityki kształcenia.

Mieszkanie, świadczenia, koszty życia

W ramach rozwoju bazy mieszkaniowej UW otworzył siódmy akademik na Służewie, który działa od ok. półtora roku. Trwa remont Domu Studenta nr 3 na Pradze. Na czas wyłączenia części miejsc noclegowych uczelnia współpracuje z Politechniką Warszawską i miastem stołecznym Warszawą, by zapewniać wszystkim zainteresowanym miejsca.

Prorektor UW ds. studenckich i jakości kształcenia prof. Maciej Raś podkreśla, że w trosce o swoich studentów UW utrzymuje ceny miejsc w akademikach na stałym poziomie. – Od kilku lat ceny za zamieszkanie w akademikach Uniwersytetu Warszawskiego nie rosną mimo inflacji i wyższych kosztów utrzymania, a czasem były wręcz obniżane – mówi. Podaje też widełki opłat: – Cena pokoju to od 500 do 1100 zł w domach studenckich Uniwersytetu Warszawskiego. Studiujący nie ponoszą także opłat za zużycie mediów i korzystanie z internetu.

Władze uczelni w podobny sposób opisują także swoje podejście do kształtowania cen w uczelnianej stołówce. – Dokładamy co roku ponad milion złotych do stołówki prowadzonej przez UW – mówi prorektor. Jako przykład troski o dostępność posiłków w przystępnych cenach podaje zmianę cennika: w ostatnim roku akademickim lunch dla studenta staniał z 18 do 17 zł.

Obok infrastruktury mieszkaniowej funkcjonuje system świadczeń: stypendium rektora za osiągnięcia naukowe, sportowe i artystyczne, stypendium socjalne, stypendium dla osób z niepełnosprawnościami oraz zapomogi przysługujące osobom w trudnej sytuacji życiowej. UW zaznacza jednocześnie, że przeprowadzona w ostatnich latach reforma organizacyjna pozytywnie wpłynęła na tempo i jakość rozpatrywania wniosków. Wprowadzono ich centralne rozpatrywanie, którego efektem było m.in. ujednolicenie standardów. Większy nacisk uczelnia kładzie również na używanie prostego języka w komunikacji ze studentami. W polityce wyrównywania szans UW mocno eksponuje program „Stypendium na start”, mający przyciągać najzdolniejszych kandydatów na studia. Rektor UW prof. Alojzy Z. Nowak wskazuje: – Staramy się przyciągnąć talenty programem stypendiów dla olimpijczyków, sportowców, osobną kategorię mają również doktoranci. Program finansowany jest całkowicie ze środków własnych uczelni.

Cel jest szeroki. – Efektywne wykorzystujemy dostępne środków do wspierania najzdolniejszych kandydatów na studia, wybitnych doktorantów, a także badań prowadzonych przez pracowników uniwersytetu – wymienia prof. Alojzy Nowak. Rektor precyzuje parametry: – Na sam program „Stypendium na start” rocznie przeznaczamy około 3 mln zł. Oznacza to, że olimpijczycy i wybitni sportowcy mogą liczyć na jednorazowe wsparcie w wysokości 12 tys. zł, a doktoranci, którzy osiągnęli najwyższe wyniki rekrutacyjne, otrzymują 18 tys. zł.

W przypadku szkół doktorskich wskazuje rosnącą konkurencję, teraz już jest pięć–sześć osób w niektórych dyscyplinach na jedno miejsce, oraz dodatkowe wsparcie dla najlepszych doktoranów pierwszego roku w postaci 1500 zł miesięcznie. W przypadku startu kariery akademickiej uniwersytet zapewnia pracę 50 najlepszym absolwentom szkół doktorskich rocznie; dwie osoby na jeden wydział.

Uczelnia podkreśla, że ważnym dla studentów elementem infrastruktury są miejsca do nauki, pracy i odpoczynku. Rektor UW przeznacza corocznie około 1 mln zł z Funduszu Doskonałości Dydaktycznej na tworzenie i modernizację takich stref we wszystkich budynkach UW. Uzupełnieniem tych działań jest projekt „Otwarty kampus”; to internetowa mapa i przewodnik po kampusach UW. Ma ona ułatwiać korzystanie z obiektów uczelni oraz odnajdywanie przydatnych przestrzeni, takich jak miejsca do nauki i relaksu, punkty, w których można odgrzać i zjeść posiłek, czy toalety. Na mapie zaznaczono również lokalizacje apteczek.

Infrastruktura, wsparcie psychiczne, programy rozwoju

Drugi filar wsparcia, obok finansów i infrastruktury, dotyczy rozwoju oraz zdrowia psychicznego. UW przedstawia go jako zestaw narzędzi ułatwiających wejście na rynek pracy, rozwijanie kompetencji i radzenie sobie z kryzysem zdrowia psychicznego.

W obszarze rozwoju zawodowego uczelnia może się pochwalić Programem Mentoringowym UW, prowadzonym przez Inkubator UW i Klub Absolwenta UW. Program, oparty na relacji student–mentor, zrzesza absolwentów i praktyków. Uzupełnieniem tego działania jest oferta Biura Karier obejmująca m.in.: konsultacje, w tym CV, warsztaty, spotkania z pracodawcami, targi pracy, programy praktyk i platformę ofert pracy oraz staży.

Obecnie centralne miejsce na mapie rozwoju oferty dla studiujących zajmuje Zintegrowany Program Rozwoju Dydaktyki – ZIP 2.0. Prorektor Maciej Raś podkreśla, że jest to największy w historii UW projekt związany z rozwojem dydaktyki. UW otrzymało na ten cel 53 mln zł. Wskazuje też zakres zmian: – Powstało 7 nowych i zmodyfikowano 40 już istniejących kierunków studiów. Kładziemy nacisk na kompetencje związane z wyzwaniami jutra (w tym zieloną i cyfrową transformacją) i przedsiębiorczością. Program ZIP 2.0 poszerza pakiet szans rozwojowych dla studentów. Studenci objęci tym programem mogą korzystać m.in. z dodatkowych zajęć prowadzonych przez praktyków, wyjazdów krajowych i zagranicznych, finansowania badań naukowych, tutoringu i mentoringu. Zapowiadany jest również program „buddy”, oparty na relacji student–student, którego celem jest wspieranie m.in. osób rozpoczynających studia i studentów zagranicznych.

Uczelnia wskazuje również działania, które mają łączyć teorię z praktyką. „Studenci dla otoczenia” to interdyscyplinarne projekty zespołowe realizowane na rzecz instytucji, firm i grup społecznych, dotyczące kompetencji cyfrowych, społeczno-przedsiębiorczych, zielonej transformacji.

Drugim projektem w tej kategorii jest BraveCamp – tygodniowy, całkowicie bezpłatny wyjazdowy kurs, podczas którego uczestnicy pracują nad autorskimi projektami o charakterze biznesowym, społecznym lub naukowym, rozwijając je pod okiem ekspertów i praktyków z takich dziedzin, jak biznes, marketing czy prezentacja projektu. Rozbudowany system wsparcia obejmuje również cudzoziemców. Jego kluczowym elementem jest Welcome Point, który został otwarty w 2017 r. i od tego czasu wspiera studentów, pracowników i gości zagranicznych w sprawach związanych ze studiowaniem, organizacją życia codziennego i legalizacją pobytu.

W szczycie przyjazdów cudzoziemców na UW, który przypada na początek nowego roku akademickiego, działa pawilon informacyjny na Kampusie Głównym UW. Prowadzone są także dyżury online, punkty informacyjne w domach studenckich i na wydziałach UW, a każdy student otrzymuje pakiet powitalny oraz dostęp do materiałów informacyjnych. Welcome Point to niejedyna jednostka, która wspiera cudzoziemców. Zadania z tego zakresu realizują poszczególne wydziały, Biuro Współpracy z Zagranicą, Polonicum, Uniwersyteckie Centrum Wolontariatu oraz Samorząd Studentów, który realizuje np. Language Exchange.

W obszarze dobrostanu psychicznego uczelnia rozwija Centrum Pomocy Psychologicznej UW. CPP oferuje społeczności UW bezpłatne konsultacje psychologiczne, interwencje kryzysowe, krótkoterminową pomoc indywidualną, psychoterapię grupową i warsztaty psychoedukacyjne. Ponadto dostępne są konsultacje psychiatryczne. Z inicjatywy Samorządu Studentów UW uruchomiono telefon zaufania UW i chat zaufania UW. Obie te nowoczesne formy wsparcia oferują możliwość uzyskania pomocy przy zachowaniu całkowitej anonimowości. Telefon i chat działają od poniedziałku do piątku w godzinach od 18 do 24 i obsługują je specjaliści i eksperci.

Rekrutacja ponad granicami

Jak podkreślają władze UW, tworzenie kompleksowego systemu wsparcia studentów i działania dążące do podnoszenia komfortu studiowania to ważny element konkurencji o najlepszych kandydatów. Rektor Nowak podkreśla, że renoma uczelni w dzisiejszych czasach nie wystarcza. – Młodzież oczekuje dowodów na to, że jest się najlepszym – mówi. I dodaje: – A żeby te dowody przedstawić, trzeba być lepszym. Trzeba proponować rozwiązania i przedstawiać na to dowody, że warto wybierać uniwersytety i warto studiować – mówi prof. Nowak.

W tym kontekście istotny jest wątek rekrutacji. Rektor UW mówi o zmianie reguł: – Wprowadziliśmy regulację, że próg minimalny, aby dostać się na UW, wynosi 50 punktów – mówi. Zaznacza także, że pomimo widocznej depopulacji liczba kandydatów na studia wzrasta, podobnie jak liczba przyjętych na studia. W ubiegłym roku mowa była o wzroście rzędu 4–5 tys.

Prorektor Maciej Raś przypomina znaczenie odpowiedzialności za rozwój najlepszych: – Chcemy przyjmować najlepszych, zatem stawiamy sobie za cel stworzenie im jak najlepszych warunków do nauki i rozwoju – mówi. Za dowód jakości mają służyć również oceny zewnętrzne: – Przyciągamy jakością kształcenia, która jest cały czas monitorowana i rozwijana. Wystarczy sięgnąć do raportów z wizytacji zespołów oceniających Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Nasze kierunki oceniane są najczęściej bardzo dobrze. Narzędziem modernizacji dydaktyki jest m.in. Program ZIP 2.0, a równolegle uczelnia buduje standard dostępności.

Prorektor Raś dodaje, że 99 procent infrastruktury uczelni spełnia najwyższe standardy dostępności. Podkreśla też rozpoznawalność rozwiązań dla osób z niepełnosprawnościami: – Naszą społeczną odpowiedzialnością jest tworzenie bezpiecznych i komfortowych warunków rozwoju dla osób z niepełnosprawnościami czy osób z trudnościami zdrowotnymi. To, co wyróżnia UW na tle innych uczelni, to m.in. oferta dedykowana osobom głuchym, której jednym z kluczowych elementów jest wsparcie asystenckie.

Nowe technologie władze UW przedstawiają jako element dydaktyki, podkreślają jednak, że konieczne jest obudowanie ich regułami. – Nowe technologie nas nie przerażają, wręcz przeciwnie. Stanowią ważny element podejmowanych przez nas działań – mówi prorektor, podkreślając, że uczelnia śmiało włącza na przykład pracę ze sztuczną inteligencją w programy studiów. – Istotne jest jednak, aby wykorzystanie AI zawsze było zgodne z zasadami etyki, dlatego w kontaktach ze studentami podkreślamy np. rolę transparentności – dodaje prorektor.

Presja elastyczności kształcenia, którą czują uczelnie, jest jednym z impulsów prowadzących do rozwoju mikropoświadczeń. Prorektor Maciej Raś podkreśla, że ich zaletą jest praktyczność – w krótkim czasie dają potwierdzenie realnych umiejętności, które można od razu wykorzystać zawodowo. Kanclerz UW Robert Grey zaznacza, że taka forma kształcenia odpowiada również na potrzeby biznesu, który oczekuje często innej oferty edukacyjnej niż ta tradycyjnie przyjmowana na uczelniach.

– Wsparcie studentów i elastyczna dydaktyka przestają być wyłącznie sprawą wewnętrzną uczelni. To element ekosystemu, w którym spotykają się akademia, biznes i instytucje publiczne. Pracodawcy oczekują uczelni, która potrafi łączyć wysoką jakość akademicką z nowymi formatami edukacyjnymi, odpowiadającymi na zmieniające się potrzeby rynku pracy i gospodarki opartej na wiedzy – podkreśla Robert Grey.

Rektor przypomina jednak, że uniwersytet nie może wyłącznie odpowiadać na bieżące potrzeby rynku. Jego zdaniem bez badań naukowych nie będzie rozwoju, a uczelnia musi kreować nie tylko teraźniejszość, ale i przyszłość. W dydaktyce, jak mówi, najważniejsze jest to, by student wyniósł z zajęć impuls do myślenia. – Zajęcia mają zasiać w głowie studentów jedną myśl: „Warto, żebym to przemyślał. Warto, żebym o tym poczytał”.

Z perspektywy Uniwersytetu Warszawskiego wsparcie studentów jest integralną częścią jakości kształcenia, a nie dodatkiem do dydaktyki. To element konsekwentnie budowanego modelu jakości, którego celem jest ograniczanie barier finansowych, mieszkaniowych i wyzwań związanych z adaptacją oraz dobrostanem studentów. Jednocześnie wzmacniane są kluczowe obszary rozwoju – programy kształcenia odpowiadają nowoczesnym potrzebom, wykonywany jest monitoring standardów i badane są potrzeby studentów.

Jak podkreślają władze uczelni, działania te mają wymierny charakter i znajdują odzwierciedlenie w konkretnych danych: stabilnych cenach w akademikach, programach wsparcia, takich jak „Stypendium na start” czy Program ZIP 2.0, a także w wynikach ocen i akredytacji jakości studiów. W tym ujęciu wsparcie studentów staje się realną miarą jakości kształcenia – pokazując, że uczelnia tworzy przestrzeń do rozwoju dla najzdolniejszych.

Maria Szpakowska

Materiał powstał we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim