Decyzja SNCF o wprowadzeniu wagonów, do których nie będą wpuszczane małe dzieci wywołała we Francji burzę, jakiej nikt w spółce kolejowej prawdopodobnie się nie spodziewał. Choć podobne rozwiązania funkcjonowały już wcześniej – choćby w ramach dawnej klasy Business Première, którą zastąpiła Optimum – teraz stały się przedmiotem ogólnonarodowej debaty.
Między komfortem a wykluczeniem
Zwolennicy wagonów „no kids” podkreślają, że nie jest to akt wrogości wobec najmłodszych, lecz odpowiedź na potrzeby współczesnych podróżnych. Podróż pociągiem stała się dla wielu ludzi przedłużeniem czasu spędzanego w biurze: miejscem pracy, koncentracji, rozmów online. W takim kontekście cisza staje się towarem, który można – i chce się – kupić. Dzieci, naturalnie żywiołowe i głośne, nie pasują do tej logiki. Przedstawiciele przewoźnika podkreślają, że specjalne przeznaczenie ma jedynie 8. proc. miejsc dostępnych w pociągach kursujących od poniedziałku do piątku. Pozostałe 92 proc. w tygodniu, a 100 proc. w weekendy pozostaje do dyspozycji wszystkich pasażerów, bez ograniczeń wiekowych.
Przeciwnicy widzą w tym jednak coś więcej niż usługę premium. Ich zdaniem takie podejście normalizuje przekonanie, że dzieci są przeszkodą, którą należy usunąć z pola widzenia. To – jak twierdzą – kolejny krok w stronę budowania społeczeństwa, które coraz mniej akceptuje niedoskonałości życia wspólnego, a coraz bardziej ceni komfort jednostki. W tym sensie zakaz staje się symbolem kulturowym, nie tylko regulacją techniczną.
Czytaj więcej
Do tego, że istnieją miejsca, w których dzieci ma nie być, warto podejść ze zrozumieniem. To właśnie jest tolerancja.
„W kraju, który martwi się o swój wskaźnik urodzeń, sygnał ten jest katastrofalny” – skomentowała na portalu społecznościowym X eseistka Naïma M’Faddel. „To dowód na to, że spadek liczby urodzeń ma również podłoże kulturowe, powoduje on zmniejszenie liczby dzieci do tego stopnia, że stajemy się nietolerancyjni wobec ich obecności” – potępił pomysł, również na portalu X, ekonomista Maxime Sbaihi.
Debata odsłania głębsze zjawiska związane z tym, jak dziś postrzegamy obecność dzieci w przestrzeni publicznej. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu normą było dostosowanie się do rytmu dorosłych. Dzieci miały być ciche, grzeczne, wręcz „niewidoczne”. Współczesne modele wychowawcze, bardziej liberalne i nastawione na autonomię młodego człowieka, zmieniły ten układ. Dzieci są dziś bardziej obecne, bardziej ekspresyjne, a ich potrzeby częściej stawiane są na równi z potrzebami dorosłych. To z kolei rodzi napięcia. W restauracjach, hotelach, samolotach i pociągach coraz częściej dochodzi do konfliktów między rodzicami a osobami, które oczekują ciszy i porządku. W wielu krajach – od Japonii po Stany Zjednoczone – pojawiają się przestrzenie child‑free, reklamowane jako enklawy spokoju. Krytycy widzą w tym jednak niebezpieczny trend: zamiast uczyć współistnienia, uczymy separacji.
Indywidualizm kontra wspólnota
To zjawisko ma również wymiar demograficzny. W krajach o niskiej dzietności – jak Francja, Włochy czy Hiszpania – coraz mniej przykłada się wagi do tworzenia miejsc o charakterze rodzinnym. Tworzy się błędne koło: im mniej dzieci, tym mniej cierpliwości wobec nich; im mniej cierpliwości, tym mniej chęci, by je mieć.
Zwolennicy wagonów „no kids” argumentują, że separacja jest pragmatyczna: pozwala uniknąć konfliktów, daje wybór, a rodziny i tak mają do dyspozycji większość miejsc w pociągu. Przeciwnicy odpowiadają, że separacja nie rozwiązuje problemu, lecz go pogłębia. Zamiast uczyć współistnienia, uczy wzajemnego unikania się.
„SNCF woli podążać za niebezpiecznym trendem »no kids«. Poświęcać przestrzeń ciszy dorosłym i spychać dzieci na margines. A robiąc to, również dorosłych, którzy im towarzyszą” – buntuje się prowadząca podcast „Les Adultes de Demain” („Dorośli jutra”) Stéphanie d'Esclaibes, która sugeruje zmianę punktu widzenia i stworzenie wagonów zaprojektowanych całkowicie z myślą o dzieciach, tak jak ma to miejsce na przykład w Finlandii.
Czytaj więcej
Posłanka Aleksandra Gajewska pojawiła się w Sejmie z dzieckiem. Wywołała tym niemałe poruszenie opinii publicznej, szczególnie tej internetowej.
Francuska debata jest okazją, by zastanowić się nad nowym modelem współistnienia. Być może potrzebujemy nie zakazów, lecz lepszej infrastruktury: wagonów rodzinnych, stref zabawy, miejsc do pracy. Być może większej kultury wzajemnego szacunku – zarówno ze strony rodziców, jak i osób podróżujących samotnie. A może po prostu więcej świadomości, że przestrzeń publiczna jest wspólna, a życie we wspólnocie wymaga kompromisów.
W Polsce od kilku lat pasażerowie wszystkich pociągów Express Intercity Premium mogą wybrać miejsca w Strefie Ciszy. Rozwiązanie to propozycja dla tych, którzy podczas podróży chcą się zrelaksować czy popracować. W praktyce, choć nie ma limitu wiekowego, zasady przebywania w wagonach przeznaczonych na ten cel wykluczają w nich obecność małych pasażerów. W badaniu przeprowadzonym przez SW Research na zlecenie „Wprost” w styczniu 48 proc. ankietowanych sprzeciwiło się pomysłowi stref bez dzieci w polskich pociągach, a 34,7 proc. poparłoby takie rozwiązanie.
Źródła:
https://www.lefigaro.fr
https://www.economiematin.fr
https://www.lemonde.fr
https://www.journaldesfemmes.fr
